انواع مکانیزم بازشو پنجره، قبل از سفارش چه بدانیم؟

برای بازشدن یک پنجره، گزینههای بسیار بیشتری از بازشوی لولایی و کشویی وجود دارد. از بازشوهای تکحالته، دوحالته و کلنگی گرفته تا مکانیزمهای پیشرفتهای مانند فولکسواگنی، لیفت اند اسلاید و آکاردئونی، هرکدام به شیوه متفاوتی لنگه پنجره را حرکت میدهند. همین تفاوت در نحوه عملکرد انواع مکانیزم بازشو پنجره است که بر عایقبندی، میزان تهویه هوا و فضای موردنیاز برای بازشدن پنجره تاثیر میگذارد.
در ادامه این مطلب از وبسایت پنجره فرخ، با نحوه عملکرد انواع مدل بازشو پنجره آشنا میشویم، تفاوتهای فنی آنها را در قالب یک جدول مقایسه میکنیم و به بررسی محدودیتهای انتخاب هر مکانیزم میپردازیم. اگر قصد سفارش پنجره دارید و هنوز درباره نوع بازشوی آن تصمیم نگرفتهاید، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

مکانیزم بازشو پنجره چیست و چرا اهمیت دارد؟
وقتی پنجره را باز میکنید، لنگه پنجره بسته به نوع یراقآلات، به یکی از سه شکل زیر حرکت میکند:
- حرکت خطی:لنگه روی ریل بهصورت افقی یا عمودی حرکت میکند؛ مانند پنجره کشویی.
- حرکت چرخشی:لنگه حول یک محور افقی یا عمودی میچرخد؛ مانند پنجره تکحالته یا کلنگی.
- حرکت ترکیبی:لنگه ترکیبی از حرکات خطی و چرخشی را انجام میدهد؛ مانند پنجره آکاردئونی.
به مجموعه قطعات و یراقآلاتی که نحوه حرکت، باز و بسته شدن لنگه پنجره را کنترل میکنند، مکانیزم بازشو پنجره میگویند.
انتخاب مکانیزم بازشو فقط یک مسئله سلیقهای نیست و از جنبههای مختلفی اهمیت دارد:
- عایقبندی:نحوه چفتشدن لنگه روی فریم بر میزان نفوذ هوا و صدا تاثیر میگذارد.
- تهویه هوا: بعضی بازشوها جریان هوای بیشتری ایجاد میکنند و بعضی دیگر امکان تهویه محدود و کنترلشده را فراهم میکنند.
- مدیریت فضا: برخی بازشوها هنگام بازشدن با پرده، مبلمان یا کابینت برخورد میکنند اما برخی دیگر هیچ فضای اضافهای را اشغال نمیکنند.
- امنیت:نوع یراقآلات و سیستم قفل بر امنیت و ایمنی پنجره تاثیر میگذارد.
- نظافت:بعضی مکانیزمها به شما اجازه میدهند شیشه بیرونی پنجره را از داخل ساختمان تمیز کنید.
به همین دلیل، حتی اگر جنس پروفیل و نوع شیشه دو پنجره یکسان باشد، تفاوت در مکانیزم بازشو، کارایی انواع پنجره ساختمانی را تغییر میدهد.

انواع مکانیزم بازشو پنجره و نحوه عملکرد آنها
بسته به نوع یراقآلات، لنگه پنجره معمولا حول یک محور میچرخد، روی ریل حرکت میکند یا ترکیبی از این دو حرکت را دارد. براساس همین تفاوت، انواع مکانیزم بازشو پنجره را در پنج دسته بررسی میکنیم.
۱. مکانیزمهای لولایی و تکمحوره
در این مکانیزمها، محل نصب لولاها جهت بازشدن پنجره را مشخص میکند.
تکحالته (Casement)
لولاها در یکی از اضلاع عمودی فریم قرار دارند و لنگه مانند یک در معمولی به سمت داخل یا بیرون باز میشود. هنگام بستهشدن پنجره، لنگه روی نوارهای درزگیر فشار وارد میکند و مانع نفوذ هوا و صدا تاحدزیادی میشود.

فرانسوی (French Casement)
هرکدام از دو لنگه پنجره حول یک محور عمودی مجزا میچرخند. ازآنجاکه ستون ثابتی بین دو لنگه وجود ندارد، با بازکردن هر دو لنگه، تقریبا تمام دهانه پنجره آزاد میشود.

کلنگی (Hopper)
لولاها در پایین فریم قرار دارند و قسمت بالایی لنگه بهصورت شیبدار به سمت داخل باز میشود. این شیوه بازشدن به شما اجازه میدهد بدون بازکردن کامل لنگه، جریان کنترلشدهای از هوا را وارد ساختمان کنید.

سایبانی (Awning)
برخلاف بازشوی کلنگی، لولاها در بالای فریم قرار دارند و قسمت پایینی لنگه به سمت بیرون باز میشود. در این حالت، لنگه مانند یک سایبان عمل میکند و احتمال ورود قطرات آب به داخل ساختمان را هنگام بارندگی ملایم کاهش میدهد.

۲. مکانیزم بازشوی دوحالته
در مکانیزم دوحالته (Tilt & Turn)، با تغییر موقعیت دستگیره، یراقآلات محور چرخش لنگه را تغییر میدهند. در حالت لولایی، لنگه حول محور عمودی میچرخد و بهطور کامل به سمت داخل باز میشود؛ اما در حالت شیبدار، لنگه حول محور افقی در ضلع پایینی میچرخد و قسمت بالایی آن به سمت داخل متمایل میشود.
در واقع، این مکانیزم عملکرد دو بازشوی تکحالته و کلنگی را در یک لنگه ترکیب میکند، بدون اینکه در حالت بسته، قابلیت درزبندی فشاری پنجره از بین برود.

۳. مکانیزمهای کشویی و ریلی
در این مکانیزمها، لنگه بهجای چرخش حول یک محور، در مسیری خطی روی ریل حرکت میکند.
کشویی افقی (Horizontal Sliding)
لنگه روی ریل به سمت چپ یا راست حرکت میکند و در کنار بخش دیگر پنجره قرار میگیرد. به همین دلیل، در مدلهای رایج دولنگه، تنها حدود نیمی از دهانه پنجره باز میشود.

کشویی عمودی (Vertical Sliding)
لنگهها روی ریلهای جانبی به سمت بالا یا پایین حرکت میکنند. در مدلهایی که هر دو لنگه متحرک هستند، با بازکردن همزمان قسمت بالا و پایین پنجره، هوای گرم از بالا خارج و هوای تازه از پایین وارد میشود.

گیوتینی (Guillotine)
این مکانیزم نیز براساس حرکت عمودی لنگهها طراحی شده است؛ با این تفاوت که در مدلهای برقی، لنگههای شیشهای بهصورت خودکار جابهجا و در بالا یا پایین پنجره جمع میشوند.

۴. مکانیزمهای کشویی پیشرفته
تفاوت اصلی این مکانیزمها با انواع بازشو پنجره کشویی معمولی این است که لنگه قبلاز حرکت روی ریل، کمی تغییر موقعیت میدهد.
فولکسواگنی (Tilt & Slide)
با چرخاندن دستگیره، لنگه ابتدا چند سانتیمتر از فریم فاصله میگیرد و سپس به موازات بخش ثابت پنجره روی ریل حرکت میکند. هنگام بستهشدن، لنگه همین مسیر را بهصورت معکوس طی میکند و روی درزگیرها فشار وارد میکند. همین تفاوت باعث میشود بازشوی فولکسواگنی هوابندی بهتری نسبت به کشویی معمولی داشته باشد.

لیفت اند اسلاید (Lift & Slide)
با چرخاندن دستگیره، یراقآلات لنگه را کمی بالا میبرند تا چرخها بهراحتی روی ریل حرکت کنند. هنگام بستهشدن نیز لنگه پایین میآید و روی درزگیرها مینشیند. این مکانیزم جابهجایی لنگههای بزرگ و سنگین را آسانتر میکند.

۵. مکانیزمهای چرخشی و تاشو
در این مکانیزمها، تغییر محل محور چرخش یا ترکیب حرکت چرخشی و ریلی، مسیر متفاوتی برای بازشدن پنجره ایجاد میکند.
محوری (Pivot)
پنجره پیوت یکی از انواع پنجره های مدرن است که محور چرخش آن بهصورت افقی یا عمودی در مرکز یا خارج از مرکز لنگه قرار دارد. به همین دلیل، هنگام بازشدن پنجره، بخشی از لنگه به سمت داخل و بخش دیگر به سمت بیرون حرکت میکند. این شیوه چرخش، دسترسی به هر دو طرف شیشه را برای نظافت آسانتر میکند.

آکاردئونی (Bi-Fold)
لنگهها همزمان با حرکت روی ریل، حول محورهای عمودی میچرخند و مانند آکاردئون روی یکدیگر تا میشوند. با جمعشدن لنگهها در کنار فریم، بخش عمده دهانه پنجره آزاد میشود.

مقایسه فنی انواع بازشو پنجره
اگر بین چند مکانیزم بازشو مردد هستید، بهتر است علاوهبر نحوه بازشدن پنجره، شیوه درزبندی، فضای موردنیاز برای حرکت لنگه، میزان بازشدن دهانه و حتی سهولت نظافت شیشهها هم توجه کنید. در جدول زیر، انواع حالت بازشو پنجره را براساس این پنج معیار با یکدیگر مقایسه کردهایم:
| انواع مدل بازشو پنجره | شیوه درزبندی | فضای موردنیاز بازشو | میزان بازشدن دهانه | نظافت شیشه بیرونی |
| تکحالته | فشاری | فضای چرخش لنگه | زیاد | آسان در بازشوی داخلی |
| فرانسوی | فشاری | فضای چرخش دو لنگه | تقریبا کامل | آسان در بازشوی داخلی |
| کلنگی | فشاری | کم در داخل | محدود | دشوار |
| سایبانی | فشاری | کم در بیرون | محدود | دشوار |
| دوحالته | فشاری | متغیر | کامل یا محدود | آسان |
| کشویی افقی | معمولا مویی | ناچیز | حدود ۵۰٪ در مدل دولنگه | دشوار در طبقات بالا |
| کشویی عمودی | وابسته به طراحی | ناچیز | وابسته به طراحی | وابسته به طراحی |
| گیوتینی | وابسته به طراحی | فضای عمودی | وابسته به طراحی | وابسته به طراحی |
| فولکسواگنی | فشاری | کم در داخل | معمولا حدود ۵۰٪ | نسبتا دشوار |
| لیفت اند اسلاید | با پایینآمدن لنگه | ناچیز | وابسته به طراحی | نسبتا دشوار |
| محوری | وابسته به طراحی | داخل و بیرون | زیاد | وابسته به زاویه چرخش |
| آکاردئونی | وابسته به طراحی | فضای جمعشدن لنگهها | تقریبا کامل | متوسط |
البته نوع مکانیزم بازشو بهتنهایی کیفیت عایقبندی پنجره را تعیین نمیکند؛ جنس پروفیل، نوع شیشه چند جداره، کیفیت یراقآلات و دقت نصب نیز در عملکرد نهایی پنجره نقش دارند.
چه عواملی انتخاب مکانیزم بازشو پنجره را محدود میکنند؟
شاید برای پنجره ساختمان خود یک بازشوی خاص در نظر داشته باشید؛ اما از نظر فنی، امکان اجرای هر مکانیزم بازشویی برای هر پنجرهای وجود ندارد؛ بنابراین، بهتر است قبلاز نهاییکردن طرح پنجره، امکان اجرای حالت بازشوی موردنظرتان را با توجه به مشخصات فنی و شرایط محل نصب بررسی کنید.
قبلاز انتخاب و سفارش پنجره، باید محدودیتهای زیر را در نظر بگیرید.

ابعاد و وزن لنگه پنجره
هرچه ابعاد لنگه و وزن شیشه بیشتر باشد، فشار بیشتری به یراقآلات وارد میشود. به همین دلیل، برای دهانههای بزرگ و شیشههای سنگین، مکانیزمهایی مانند لیفت اند اسلاید گزینه مناسبتری هستند.
ظرفیت تحمل وزن یراقآلات
لولاها، غلتکها و سایر قطعات متحرک ظرفیت تحمل بار مشخصی دارند. اگر وزن لنگه از این ظرفیت بیشتر باشد، احتمال افتادگی لنگه، خروج پنجره از رگلاژ و فرسودگی زودهنگام قطعات افزایش مییابد.
سازگاری مکانیزم بازشو با پروفیل
ساختار و شکل مقطع پروفیل تعیین میکند که چه یراقآلاتی روی آن قابل نصب هستند. برای مثال، پروفیل پنجره کشویی باید ریلها و شیارهای متناسب با مکانیزم حرکت لنگه را داشته باشد.
فشار باد و شرایط محیطی
در طبقات مرتفع و مناطق پرباد، فشار باد میتواند به لنگههای بازشونده به سمت بیرون آسیب برساند. در چنین شرایطی، انتخاب مکانیزم مناسب، کیفیت هوابندی و استفاده از محدودکننده بازشو اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
فضای آزاد در مسیر حرکت لنگه
قبلاز سفارش پنجره، بررسی کنید که لنگه هنگام بازشدن با پرده، مبلمان، شیر ظرفشویی یا سایر موانع برخورد نکند.
نیاز به رگلاژ و نگهداری
مکانیزمهایی با یراقآلات پیچیدهتر ممکن است به رگلاژ تخصصی نیاز داشته باشند. همچنین اگر ساختمان در منطقهای پرگردوغبار قرار دارد، باید ریل پنجرههای کشویی را در فواصل کوتاهتری تمیز کنید تا حرکت لنگه دشوار نشود.
مکانیزم بازشو را متناسب با شرایط ساختمان خود انتخاب کنید.
انواع مکانیزم بازشو پنجره از نظر نحوه حرکت لنگه، شیوه درزبندی، ظرفیت تهویه و فضای موردنیاز برای بازشدن با یکدیگر تفاوت دارند. بااینحال، نمیتوان یک حالت را بهترین گزینه برای همه پنجرهها دانست؛ چراکه عواملی مانند انواع فریم پنجره، ابعاد و وزن لنگه، ظرفیت تحمل بار یراقآلات و شرایط محل نصب، انتخاب شما را محدود میکنند. بنابراین، بهتر است قبلاز سفارش پنجره، علاوهبر نیازها و سلیقه خود، محدودیتهای فنی و اجرایی ساختمان را هم در نظر بگیرید.
در گروه صنعتی پنجره فرخ، انواع درب و پنجرههای UPVC با انواع حالت بازشو پنجره تکحالته، دوحالته، فرانسوی، کشویی، فولکسواگنی، کلنگی و محوری، متناسب با نیازهای هر پروژه طراحی و تولید میشوند.
این مجموعه با استفاده از گالوانیزه تقویتی در پروفیلها، مونتاژ دقیق یراقآلات و رگلاژ اصولی لنگهها بر عملکرد صحیح پنجرهها تمرکز دارد. همچنین با ارائه کنترل کیفیت پساز نصب، ۵ سال گارانتی یراقآلات و ۱۰ سال خدمات پساز فروش، از مشتریان خود پشتیبانی میکند.
